Kulturna baština

«Ne smije biti prisile u vjeri», stoji u Božijoj knjizi Kur›anu časnome. Arabljani nikada nisu zahtijevali od pokorenih naroda da prihvate Islam. Hrišćani, Sabejci, Persijanci i Jevreji, koji su pod njihovim kraljem Jusufom sto godina ranije doživjeli najgroznije i najokrutnije izlive vjerske mržnje - mogli su nesmetano da obavljaju svoje bogosluženje. Oni su posjedovali svoje hramove, manastire, svoje biskupe, dikhane i rabine. To je bilo neviđeno! To još nikada nije postojalo! Ko je mogao da slobodno diše uslijed teškog vizantijskog nasilja ili od okrutnosti u Španiji gdje su bili progoni Jevreja uobičajena stvar?

Kaže Uzvišeni Allah dž.š. u Kur'anu Časnome: Slavljen neka je Onaj koji je u jednom času noći preveo Svoga roba iz Hrama časnog u Hram daleki, čiju smo okolinu blagoslovili... Čitajući komentare mufesira na ovaj Kur'anski ajet, saznajemo da je Uzvišeni Allah, pozvavši Svojega miljenika na Mi'radž, učinio da mjesto Mi'radža bude Mesdžidul- Kuds, prvobitna kibla muslimana, koji se u ajetu definiše kao Hram daleki.

Brkanićev mevlud je napisan na dvadeset i jednoj strani. Prva stranica mevluda Arifa ef. B. Sarajlije sadrži upute o načinu čitanja – učenja mevluda. Nastupajuće 2011. godine navršava se sto godina od izdanja mevluda Arifa ef. Brkanića Sarajlije (1861-1916). Mevlud je objavljen 1329. hidžretske godine, koja odgovara 1911. godini. Njen autor je poznati alim učenjak i pedagog. Arif ef. B. Sarajlija, koji je u narodu poznatiji kao Arif ef. Sarajlija, ovaj zanimljivi nadimak nosi zahvaljujući svom muhadžerskom porijeklu, jer se negdje početkom osamdesetih godina IX vijeka obreo sa svojom porodicom u Novom Pazaru.

Kur'an je u prvoj svojoj rečenici, gledano sa aspekta početka njegovog objavljivanja, u rečenici koja je izgovorena u imperativu, upravo ukazao i obavezao sve ljude da se bave naukom. Otuda i naše saznanje i želja da sve ono što je korisno i što identifikuje nas kao Bošnjake i afirmiše naša kulturna dostignuća sa velikim zadovoljstvom prihvatamo i izgrađujemo jedan kontinuitet.

Ilahije i kaside su veoma zastupljene u našoj alhamijado književnosti, u što spadaju i mevludi. Sve one, na svoj način, dosežu i postižu svoj puni smisao u raznim vidovima islamskog i bošnjačkog duhovnog života i njegovog iskazivajna. Još od davnih vremena, od dolaska islama i prvih kontakata sa tom kulturom kod nas, ilahije i kaside su se počele prevoditi, a i koristiti u onoj formi u kojoj su i dospijevale do nas.

Govoriti, i baviti se naučnoistraživačkim naslijeđem orijentalne kulture, veoma je kompleksno pitanje. Ovo govorim, iz razloga, što je to bogato književno-usmeno i pismeno naslijeđe, još uvijek u procesu istraživanja. Ovom kulturom i istraživanjem bavili su se mnogi kulturni radnici bosnjačkog i drugih naroda. Veoma se malo posvjećivalo pažnje i vremena prema ovoj kulturi koja predstavlja nastavak kulturnog kontinuiteta muslimana Bošnjaka u vjerskom, kulturnom, običajnom i svakom drugom obliku, te se postavlja pitanje: zar ne pripada ovoj kulturi mnogo više pažnje u kulturno-historijskom naslijeđu?

Osmanlijska civilizacija je u širokoj plejadi islamskih umjetnosti poklanjala i davala izuzetnu prednost arhitekturi, a u tom okviru posebno džamiji, kao centru vjerskog i društvenog kretanja muslimanske zajednice. Džamije služe, prije svega, za obavljanje namaza /molitve/, one su mjesto vjerskog molitvenog bogosluženja, razgovora o zajedničkim pitanjima i vjerskog podučavanja.

Etimologija riječi vakuf potječe od arapske riječi wakf, što znači: zadržati, zaustaviti, osnovati, utemeljiti, zavještati, zadužbina. Vakuf je vjerska zadužbina, koja je zasnovana na vjersko-šerijatskim propisima, ustanovljena je odmah nakon pojave Allahovog poslanika Muhammeda, s.a.v.s., u Mekki...